Warunki podnoszenia kwalifikacji przez pracowników od 16 lipca 2010 określa bezpośrednio Kodeks Pracy, a nie jak było dotychczas ministerialne rozporządzenia. To efekt ubiegłorocznego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 103 Kodeksu Pracy za niezgodny z Konstytucją RP. Zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia w sposób nazbyt szeroki określało zakres spraw przekazanych do uregulowania ministrowi. Obecnie w miejsce niekonstytucyjnej regulacji wprowadzono nowe art. 1031-1036. Nowe przepisy dotyczące dokształcania się pracowników dotyczą m.in. urlopów szkoleniowych.

Zgodnie z nowymi przepisami urlopu szkoleniowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Utrzymano urlopy szkoleniowe przeznaczone na: przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów oraz przygotowanie pracy dyplomowej i jej obronę.

W odróżnieniu od ministerialnego rozporządzenia samo uczestniczenie pracownika w zajęciach edukacyjnych to obecnie za mało, aby mógł on otrzymać urlop szkoleniowy. Artykuł 1032 § 1 Kodeksu Pracy stanowi, że urlop szkoleniowy przysługuje w wymiarze 6 dni dla pracownika przystępującego do:
– egzaminów eksternistycznych,
– egzaminu maturalnego,
– egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Natomiast wyższy, wynoszący 21 dni, wymiar urlopu przysługuje w ostatnim roku studiów – na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego. Co ważne wymiar urlopu szkoleniowego przysługującego w ostatnim roku studiów dotyczy roku akademickiego, a nie kalendarzowego.

Kodeks Pracy limituje obecnie tylko wymiar urlopu szkoleniowego, natomiast prawo do zwolnienia z całości lub części dnia pracy przy zachowaniu prawa do wynagrodzenia nie jest limitowane. Pracodawca, chcąc obliczyć, ile będzie go kosztowało wsparcie dla edukacji pracownika, musi ustalić, ile egzaminów w czasie nauki będzie płatnych w ramach urlopu szkoleniowego oraz ile godzin zwolnienia z czasu pracy wymagają obowiązkowe zajęcia na uczelni.

Nowością jest również to, że obecnie wysokość wynagrodzenia dla pracownika korzystającego z urlopu szkoleniowego ustala się według takich samych zasad, jak w przypadku wynagrodzenia za pracę. Do 15 lipca urlop szkoleniowy był wynagradzany według zasad dla urlopów wypoczynkowych.

Zgodnie z art. 1033 Kodeksu Pracy poza urlopem szkoleniowym pracodawca może (ale nie musi) przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, np. pokryć opłaty za kształcenie (czesne), przejazd, podręczniki i zakwaterowanie.

Należy jednak pamiętać, że nie każdy dokształcający się pracownik będzie ma możliwość skorzystania z urlop szkoleniowego. Przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się – jak mówi art. 1031 § 1 Kodeksu Pracy – uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Innymi słowy dodatkowe dni wolne otrzymają jedynie te osoby, których edukację firma uznała za potrzebną lub przy najmniej wskazaną i wyraziła na nią zgodę. Utrzymano również zasadę, że jeśli pracownik bez uzasadnionych przyczyn przerwie podnoszenie kwalifikacji lub zwolni się (zostanie zwolniony) z pracy w ciągu trzech lat od momentu ukończenia nauki, musi zwrócić pracodawcy koszty, jakie ten poniósł w związku z kształceniem podwładnego.

Nowe zasady udzielania urlopów szkoleniowych dotyczą tylko osób, które rozpoczną podnoszenie kwalifikacji po 15 lipca, czyli po wejściu w życie zmian w Kodeksie Pracy. W przypadku pracowników będących już w trakcie nauki stosowane będą przepisy regulujące zasady i warunki podnoszenia kwalifikacji zawodowych obowiązujące przed 11 kwietnia 2010. Ta ostatnia data to rok od opublikowania wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, kiedy to art. 103 Kodeksu Pracy przestał obowiązywać. Mimo odroczenia terminu wejścia w życie wyroku parlamentarzyście nie zdążyli na czas znowelizować Kodeksu Pracy. Wchodzące właśnie w życie zmiany uchwalono 20 maja, czyli półtora miesiąca po terminie. Tym samym w podczas tegorocznej letniej sesji egzaminacyjnej nie było podstaw prawnych do udzielania urlopów szkoleniowych – dawne przepisy już nie obowiązywały, a nowe nie weszły w życie.